HAERLEM NIEUWS   januari / februari  2025   Historische Vereniging Haerlem voor een online versie: klik hier

Uit De Hoofdwacht     Januari / Februari 2026 Allereerst de beste wensen voor een mooi en gezond 2026! Op 6 januari hebben we onze traditionele nieuwjaarsbijeenkomst gehouden, dit keer niet in de Hoofdwacht maar in het Noord-Hollands Archief (NHA). Wij wilden de start van ons 125ste jubileumjaar grootser markeren. Dank aan het NHA voor de gastvrijheid en de uitstekende verzorging. Ondanks het slechte weer was de opkomst goed en was het een mooie en geanimeerde bijeenkomst. Hulde aan iedereen die zich door de sneeuw naar het Archief geworsteld heeft! Zoals gebruikelijk hebben we in een korte terugblik enkele activiteiten van 2025 de revue laten passeren. Het was geen compleet overzicht, omdat een uitgebreid overzicht in het komende Jaarboek zal verschijnen.  Lees verder

         

Van de Penningmeester     Het nieuwe jaar van de Historische Vereniging Haerlem is ook voor de financiën gestart. De contributienota voor het jaar 2026 is begin januari 2026 via e-mail verzonden. Als u deze nog niet heeft gezien dan is de nota mogelijk in uw spam-mail of junk-mail terechtgekomen. Vriendelijk verzoek, als u de contributienota nog niet heeft betaald, om de contributienota voor eind januari 2026 te voldoen onder vermelding van uw lidnummer. Vrijwillige extra bijdragen zijn van harte welkom en vanwege de ANBI-status van onze vereniging onder bepaalde voorwaarden zelfs voor 125% fiscaal aftrekbaar (zie voor de voorwaarden onze website).

In 2026 viert de Historische Vereniging Haerlem haar 125-jarig bestaan. Door het jaar heen zullen er diverse activiteiten voor de leden en andere geïnteresseerden worden georganiseerd. Hier volgt een overzicht van de reeds geplande activiteiten. Meer volgt...   6 januari: nieuwjaarsbijeenkomst en aftrap lustrumjaar. De tentoonstelling in de Hoofdwacht (1 mei tot en met eind september) dit jaar staat in het teken van de jubilerende vereniging. Er is aandacht voor De Hoofdwacht, de  Vereniging, Wapenfeiten van de vereniging. In het voorjaar is de Haerlem lustrum pubquiz en wordt een jubileumeditie van Jopen Hoppenbier gepresenteerd met een bijzonder etiket.

De koepel viert dit jaar eveneens het 125-jarig bestaan. In drie thema-avonden zal het Nederlands strafrecht (2 juni) besproken worden, en het gevangeniswezen in de koepel en het gebouw de koepel zullen een avond worden belicht. In september zal Fritz Heller muziek van Haarlemse componisten ten gehore brengen in de Waalse kerk. Tussen de muziek door, zal hij deze toelichten. En op de dag van de oprichting van Historische Vereniging Haelem (2 november) zal de puienprijs worden uitgereikt. Dichter George Moormann schrijft een novelle van 1001 regels met de werktitel 'Haarlem not Harlem', dit werk zal feestelijk worden gepresenteerd in november 2026. In november zal er een feest voor de leden worden georganiseerd.

Activiteiten Historische Werkgroep in 2026   Het Noord-Hollands Archief (NHA) heeft een studiezaal in Haarlem (Jansstraat) waar je archiefstukken kunt inzien, geopend dinsdag-vrijdag en elke derde zaterdag van de maand.   Onze werkgroep, alweer ruim 50 jaar geleden gestart, telt 12 actieve leden, die zich bezig houden met onderzoek naar de geschiedenis van Haarlem. Het afgelopen jaar sprong vooral de publicatie van het boekje over de Barteljorisstraat in het oog, maar de interesse in en het onderzoek van de werkgroep ging ondertussen ook uit naar diverse andere onderwerpen. Het werk leidt soms tot publicatie of een lezing, maar het plezier in het ontrafelen van onze stadsgeschiedenis staat voorop. Historisch onderzoek van de werkgroep het komende jaar: Water- en vuurwinkels Onderzoek naar de geschiedenis van winkels in Haarlem, waar warm water gekocht kon worden. De socialistische beweging Ontstaan, groei en invloed in ‘s-lands reilen en zeilen. De koepelgevangenis en strafrecht Gevangenneming, bewaring en strafrecht in Haarlem, vanaf de prehistorie tot heden én modern gebruik van de huidige Koepel, in het kader van het 125 jarige jubileum van De Koepel in 2026. Historische kaarten, beeldmateriaal, animaties Onderzoek naar historische kaarten en beeldmateriaal en het toegankelijk maken daarvan. Stadsarmenscholen Onderzoek naar de stadsscholen is inmiddels gevorderd tot de eerste helft van de negentiende eeuw. Kenmerkend is de overgang van eenvoudige overlegstructuren naar steeds meer nieuwe regelgeving door centrale overheid en beheer door het stadsbestuur. Begraafplaats Kleverlaan De werkgroep heeft een eerste aanzet gegeven tot onderzoek naar bekende Haarlemmers die op begraafplaats Kleverlaan zijn begraven en in de vergetelheid dreigen te geraken. Daarbij wordt onderzocht op welke manieren deze personen opnieuw onder de aandacht van de Haarlemmers kunnen worden gebracht. Een op 3 november georganiseerde excursie op de begraafplaats vormde hiervoor een belangrijk startpunt. Kasteel Rolland Er is een eerste aanzet gegeven tot onderzoek naar het verdwenen kasteel Rolland, gelegen in het huidige Ramplaankwartier te Haarlem. Het onderzoek richt zich op de ligging van het kasteel, zijn functie en de bewoners ervan. Digitaliseren van de Collectie Groesbeek De digitalisering van de Collectie Groesbeek (collectiegroesbeek.nl) valt voor het Haarlemse deel onder de Historische Werkgroep. De door mr. J.W. Groesbeek uitgewerkte Haarlemse transportregisters zijn inmiddels gedigitaliseerd en via de website toegankelijk. Het nog resterende werk betreft de fiches die door Groesbeek slechts globaal zijn uitgewerkt, onder meer op straatnaam. Daarnaast zijn ook de meer algemene Haarlemse fiches op de website beschikbaar. Heb je interesse in deelname aan historisch onderzoek of kan je een bijdrage leveren aan één van onze onderzoeken? Neem dan contact op met onze werkgroep. Jan Boelhouwer, voorzitter Historische Werkgroep. email: historischewerkgroep@haerlem.nl

Een lezing van Sophie Poldermans op donderdag 15 januari. Hannie Schaft, Truus & Freddie Oversteegen. Vrijwel iedereen kent verzetsheldin Hannie Schaft, maar niet veel mensen weten dat ze intensief samenwerkte met twee zussen: Truus en Freddie Oversteegen. Deze drie vrouwen namen tijdens de Tweede Wereldoorlog de wapens op tegen de nazi’s – zeer uitzonderlijk voor vrouwen in die tijd. Ze waren piepjong: Hannie was negentien en de zussen waren zestien en veertien. Ze sloten zich aan bij een verzetsgroep. Die verleidden (o.a.)hooggeplaatste nazi-officieren, lokten hen het bos in en doodden ze. Ook brachten ze Joodse kinderen naar onderduikadressen en verzamelden ze inlichtingen voor het verzet. Ze deden dit alles ‘omdat het moest gebeuren’. Maar ze probeerden vooral, onder onmenselijke omstandigheden, mens te blijven. Truus Menger-Oversteegen is schilder en beeldhouwer geworden. Zij is de schepper van het beeld dat ter nagedachtenis aan Hannie Schaft is geplaatst op het Haarlemse Kenaupark . Sophie Poldermans heeft rechten gestudeerd aan de UvA. Zij specialiseerde zich in internationaal strafrecht recht en Mesenrechten. Op Berkeley studeerde zij Peace and Conflict Studies en Women’s Leadership op Yale . Zij werd op haar veertiende geïnspireerd door WO II en het Nederlandse verzet.  De lezing vindt plaats in Sociëteit "Vereeniging" Zijlweg 1 op donderdag 15 januari 2026 20:00-23:00 uur  Inloop 19:30 uur Leden Sociëteit "Vereeniging" gratis Niet leden: € 10,- Leden HVH krijgen € 5,- korting Organisatie: Hans Koek

Straatbibliotheekjes     In het vorige Haerlem Nieuws las u een bericht over de actie om via straatbibliotheekjes onze oude jaarboeken te verspreiden om zo nieuwe leden te werven. Omdat de Hoofdwacht dicht is in de winter, meldde ik dat ik een grote voorraad jaarboeken mee naar huis heb genomen, zodat ze hier afgehaald zouden kunnen worden. Ik opperde mij een mailtje te sturen, maar helaas heb ik (stom, stom, stom) mijn e-mailadres er niet bij gezet. Nu dus wel: machteldtilanus@gmail.com ! Ik hoop op veel reacties, groet, Machteld

Drie nieuwe afleveringen online van 't Sant Erover     Met ’t Sant Erover! heeft de podcast werkgroep nu 18 afleveringen gepubliceerd. Inmiddels zijn wij goed onderweg in onze reeks over Haarlems iconen. Sinds de laatste nieuwsbrief verschenen de afleveringen Barteljorisstraat (met de Historische Werkgroep), Droste, en de Koepel Kathedraal Sint Bavo. Beluister de laatste aflevering. In Januari volgen nieuwe opnames voor de podcast. Contact met de werkgroep? Stuur dan een bericht naar podcast@haerlem.nl. ’t Sant Erover! is te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts, Podimo en YouTube.

Geschiedenis met een Twist speelt Laurens Janszoon Coster   Nu het ware verhaal? Andrea Roosen, Ingrid Bartels en Maaike Bijker, allen lid van de werkgroep Jonge Muggen vertellen het verhaal van Laurens Janszoon Coster. De uitvinder van de boekdrukkunst in Haarlem. Omdat er veel verhalen en mythes zijn over dit stukje Haarlemse geschiedenis zijn, vertellen we het ware verhaal? Of vertellen we het met een nieuwe Twist? Kom kijken op zondag 1 februari 2026 in de Hoofdwacht, Grote Markt 17. We spelen om 12.45, 14.15 en 15.45 uur. Entree gratis, (vrijwillige bijdrage is altijd welkom). En er zijn genoeg mensen die even willen gluren in de Hoofdwacht en dat kan dan ook!

Zijlstraat 32 , aanzicht december 2025   STICHTING GEVELTEKENS VERENIGING HAERLEM Zijlstraat 32 hoek Korte Zijlstraat    De Zijlstraat ligt in de oude binnenstad van Haarlem en vormt samen met de Zijlweg al eeuwenlang een belangrijke uitvalsweg. Het betreffende deel van de straat bevindt zich tussen de Gedempte Oude Gracht/Nassaulaan en de Zijlvest/Kinderhuisvest. Vanaf ongeveer 1880 ontwikkelde de binnenstad zich steeds meer tot winkelgebied. Veel woonhuizen kregen een winkelpui met etalage en ingang, en er werden nieuwe winkelpanden gebouwd. Geschiedenis van het pand Het pand aan de Zijlstraat 32 dateert uit 1898, zoals blijkt uit een gevelinscriptie en een bouwaanvraag uit datzelfde jaar. Wijnhandel Verkruijsen & De Lange vroeg toen vergunning aan voor een verbouwing van de tapperij. Uit de tekeningen en correspondentie blijkt echter dat het bestaande pand werd gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Onder vrijwel het gehele gebouw werden kelders aangelegd. Het afschuinen van de hoek met de Korte Zijlstraat werd door de gemeente wenselijk geacht in het belang van een goede doorgang.....     Lees het hele artikel en meer van SGVH

Een virtuele reis met de tram   Interlokale tram naar Leiden, station Haarlem, Beijnes tweelingwagen A607-608, ca. 1948. Aquarel van A. Meijer.   Het kan het niet meer in het echt, maar we kunnen wel een virtuele reis maken met de NZH-tram door Haarlem. De foto’s van toen worden vergeleken met foto’s van nu. We reizen met de tram van Noord naar Zuid; we stappen op bij het Soendaplein, waar de remise van de tram stond. Het Noord-Zuid traject werd door twee tramlijnen gebruikt. De eerste tramlijn was stadstram 1 van Haarlem naar Heemstede. Aanvankelijk reed op dit traject een paardentram, in 1913 werd de lijn geëlektrificeerd. Het beginpunt lag aan het Soendaplein, het eindpunt op de Glipperdreef in Heemstede. De tweede tramlijn was het traject van Haarlem naar Leiden. Hier heeft eerst de stoomtram gereden. De lijn werd in 1932 geëlektrificeerd. Het beginpunt was gelegen aan het Stationsplein in Haarlem en eindigde op het Stationsplein in Leiden. De tram reed door de Bollenstreek en deed onderweg de volgende plaatsen aan: Haarlem, Heemstede, Hillegom, Lisse, Sassenheim, Oegstgeest en eindbestemming Leiden. Stadstram 1 werd in oktober 1948 opgeheven, de interlokale tramlijn Haarlem-Leiden niet veel later: in januari 1949.  Jan Rijksen      Lees het hele artikel

Haerlem Nieuws is een twee-maandelijkse uitgave van de Historische Vereniging Haerlem Contact   Algemeen   Redactie   De website   Ledenadministratie   Afmelden Nieuws   Lid worden Historische Vereniging Haerlem Postbus 1105, 2001 BC Haarlem De Hoofdwacht, Grote Markt 17 Haarlem 023 5345422